“ Ngày đặc biệt...”

      Chủ nhật với những người thợ lò, liệu có phải là một ngày chỉ có sự nghỉ ngơi đơn thuần? Họ làm gì trong ca sản xuất và khi nghỉ ngơi ở nhà vào ngày này? Hãy cùng chúng tôi khám phá “ngày đặc biệt” của thợ lò Công ty than Thống Nhất qua những ghi nhận dưới đây.

      Âm 35

      “Âm 35 độ sâu, chúng tôi đi vào trong lòng đất

      Âm 35 độ sâu những bước đi chuyển rung núi đồi…”

      Ngày của sự bộn bề

     Rời Trung tâm Điều khiển sản xuất khu Lộ Trí, chúng tôi theo chân anh Đoàn Hải Nam - Quản đốc Phân xưởng Khai thác 11 để mục sở thị công việc của các anh vào ngày Chủ nhật.

     Sau khi bước xuống 736 bậc thang quen thuộc của “Chuyện kể đêm ca ba” ngày trước, chúng tôi tiến vào lò xuyên vỉa thông gió -35 để đến vị trí làm việc của những người thợ lò Phân xưởng Khai thác 11. Dẫu đã được Quản đốc Đoàn Hải Nam giới thiệu từ trước, rằng vào ngày này, các anh chủ yếu thực hiện sửa chữa thiết bị, bảo dưỡng như thay thế xích máng cào, bảo dưỡng khởi động từ, củng cố chi tiết ống giá… nhưng quả thật, khác với những ngày sản xuất, mỗi đường lò hôm ấy đều yên ắng đến lạ.

      Chẳng mấy chốc, chúng tôi đã có mặt tại vị trí vận hành máy của Phân xưởng. Hôm nay, các anh thực hiện sửa chữa, bảo dưỡng máng cào.

      - Đây, công việc của các anh hôm nay ở đây và ở lò chợ nữa. Ngày Chủ nhật của các anh luôn là ngày bộn bề nhất, vì mọi thiết bị đều được tháo dỡ để sửa chữa nên không còn được “đẹp” như mọi ngày.

      - Ngày hôm nay Phân xưởng ta có bao nhiêu anh em trong ca này ạ?

      - Vị trí này có 4 người và tại lò chợ có 6 người. Thường thì công việc này, các anh làm từ 7h sáng đến 3h chiều là hoàn thành.

     Tiếp tục hành trình, chúng tôi đến với lò chợ -35 ÷ +18, cùng xem các anh củng cố, lắp bổ sung giá kéo dài lò chợ. Tuy không rộn ràng như những ngày ra than song không khí tại đây vẫn rất khẩn trương.

      - Lò chợ này các anh khai thác từ tháng 9/2015 đến nay, hiện đang áp dụng công nghệ chống bằng giàn ZH. Hôm nay bọn anh thực hiện chống bổ sung giá - Quản đốc Nam giới thiệu - Các năm gần đây, Phân xưởng anh đều đạt năng suất kỷ lục của Tập đoàn. Như năm 2016 là 238.888 tấn, năm 2017 là 248.888 tấn.

      Mỗi ca sửa chữa như hôm nay cần từ 8-10 người trên tổng số 135 người của Phân xưởng. Một điểm đặc biệt nữa là, khi đi làm vào Chủ nhật, tiền lương sản phẩm của mỗi người thợ được nhân đôi, được khoảng 1 triệu 500 ngàn đồng. “Thường thì Phó Quản đốc sẽ hỏi các anh em vào ngày hôm trước, xem ai có thể tham gia đi làm được thì giơ tay đăng ký. Đối với các thiết bị sau một tuần hoạt động, Chủ nhật là ngày máy móc được sửa chữa, bảo dưỡng để sang tuần mới có thể đi vào hoạt động trơn tru. Cũng bởi thực hiện tốt công tác bảo dưỡng theo chu kỳ mà Phân xưởng Khai thác 11 chưa để xảy ra sự cố thiết bị nghiêm trọng nào” - Quản đốc Nam phấn khởi cho hay.

      Năm nay, toàn Phân xưởng Khai thác 11 dự kiến sản lượng khai thác đạt 250.000 tấn. Trong hành trình đến điểm đích đó, mỗi ngày “Chủ nhật bộn bề” này lại càng trở nên quan trọng hơn hết.

      Lặng lẽ mà hiệu quả

      Trong chuyến vào lò ngày Chủ nhật ấy còn để lại trong chúng tôi ấn tượng sâu đậm khi được gặp gỡ những con người đang cần mẫn làm công việc của mình. Họ làm việc lặng lẽ nhưng đã đóng góp không hề nhỏ vào việc đảm bảo cho sản xuất của tuần mới đạt được hiệu quả tốt nhất.  

      Đầu tiên là một công nhân ngồi lặng lẽ bên cạnh chiếc bàn và khá nhiều hệ thống máy móc. “Chào anh, anh đang đảm nhận công việc gì ở đây ạ?” - Tôi hỏi. Dù bị hỏi bất ngờ nhưng khi được nghe giới thiệu là phóng viên báo nhà, anh tươi cười chia sẻ: “Mình làm nhiệm vụ trực gác vận hành tời cáp chở người TCCN 1000/400 - 16/37. Mỗi chuyến sẽ vận chuyển được khoảng 60 người. Tuy nhiên hôm nay là ngày Chủ nhật nên lượng người cũng ít hơn bình thường, chủ yếu công nhân vào lò để củng cố, bảo dưỡng thiết bị. Vì vậy mà công việc của mình cũng nhẹ nhàng hơn”. Trao đổi kỹ hơn được biết, anh là Lý Văn Quang, thợ cơ điện vận hành của Phân xưởng Vận tải lò 2. Với 7 năm gắn bó với công việc này, anh Quang dường như thấy quen thuộc với nhịp độ làm việc chậm rãi và có vẻ “cô đơn” khi gần như suốt ca chỉ có một mình. “Anh có thường xuyên phải làm ngày Chủ nhật không?” - Tôi hỏi. Anh Quang cho biết: “Công việc của mình thì không phân biệt ngày Chủ nhật, ngày nào cũng như ngày nào. Mặc dù ngày Chủ nhật, các phân xưởng không khai thác, sản xuất như những ngày trong tuần nhưng lại thực hiện công tác củng cố, sửa chữa thiết bị. Vì vậy việc vận hành tời cáp chở người vẫn phải thực hiện bình thường, chỉ là số người ít hơn. Thường thì chỉ khi nào có việc riêng gia đình, mình mới báo lãnh đạo Phân xưởng để không phải đi làm ngày Chủ nhật thôi, không bận việc gì thì mình còn tình nguyện đăng ký đi làm chứ vì ngày công đi làm được nhân đôi, mọi chế độ, ăn ca bồi dưỡng đều được lãnh đạo Công ty quan tâm đầy đủ, ai mà không thích đâu”. “Nhưng nếu như vậy thì sẽ không có nhiều thời gian nghỉ ngơi bên gia đình, anh nhỉ? - Tôi thắc mắc. Anh cười đáp bằng nụ cười thật hiền: “Với mình thì thời gian là do bản thân mỗi người sắp xếp thôi. Có việc cần thì xin nghỉ. Công việc của mình tương đối nhẹ nhàng, thu nhập lại ổn định nên mình cứ yên tâm gắn bó với nghề thôi. Mà càng những ngày Chủ nhật như thế này, bản thân mình càng phải tự nhắc nhở chú trọng nhiều hơn để đảm bảo công tác an toàn, không được phép để một phút nào lơ là nhiệm vụ”.

      Ấn tượng tiếp theo là về một người quen mà tôi gặp rất tình cờ khi đến Phân xưởng KT11. Đó là Trần Văn Long - một thợ lò trẻ có thu nhập cao của Than Thống Nhất mà tôi đã có dịp phỏng vấn. Tôi nhớ Long đã chia sẻ rằng công việc của em phải đi làm ngày Chủ nhật là điều bình thường. Vì vậy khi được hỏi suy nghĩ gì khi đi làm vào ngày Chủ nhật, Long cười tươi chia sẻ: “Với đặc thù công việc của em là Tổ trưởng Tổ Cơ điện của Phân xưởng, nên công tác sửa chữa, bảo dưỡng thiết bị trong ngày Chủ nhật là rất cần thiết. Có làm tốt thì sản xuất của tuần mới mới được liên tục và hiệu quả, mà nhiệm vụ của thợ cơ điện chúng em cũng sẽ nhàn hơn. Đây cũng là cơ hội rất tốt để các thợ trẻ mới vào làm học hỏi thêm kinh nghiệm. Em chưa vướng bận gia đình nên đi làm ngày Chủ nhật thấy bình thường. Không khí làm việc cũng thoải mái hơn vì không bị áp lực về máy móc cũng như sản xuất. Tuy nhiên không phải vì thế mà chúng em lơ là hay xem nhẹ đâu, vẫn rất nghiêm túc theo đúng quy định và đảm bảo mang lại hiệu quả công việc tối đa chị ạ”. Tôi thì hoàn toàn tin vào những lời Long chia sẻ vì ngay sau đó Long cùng nhóm thợ lại bắt tay vào công việc của mình một cách chăm chú.  

      Quan tâm đặc biệt đến công tác an toàn

      Tham gia cùng đoàn chúng tôi xuống mức -35 ngày Chủ nhật còn có đồng chí Lê Viết Cương - Phó phòng An toàn Công ty.

      - Công tác đảm bảo an toàn trong ngày Chủ nhật ra sao, có gì đặc biệt hơn so với những ngày sản xuất bình thường không anh? - Tôi hỏi

      - Với những người làm công tác an toàn, thực ra không phân biệt ngày Chủ nhật hay ngày thường đâu. Trong ca sản xuất của những ngày trong tuần, công tác an toàn đã được đặt lên hàng đầu thì vào ngày Chủ nhật, Công ty càng dành sự quan tâm đặc biệt đến công tác an toàn.

      Nói rồi, anh chia sẻ, ngày Chủ nhật, cán bộ của Phòng An toàn, thanh tra an toàn Công ty vẫn thay phiên nhau đi theo ca để kiểm tra tại các diện sản xuất, xem từng vị trí làm việc đã đảm bảo an toàn chưa; xem kết cấu của các khung chống, đường lò, các thiết bị cơ điện vận tải (máng cào, băng tải…) có đủ điều kiện phục vụ cho sản xuất của ngay ca 1 ngày thứ Hai hay không; các thiết bị, vật tư, vật liệu đã được vận chuyển và đưa vào các vị trí sản xuất đảm bảo an toàn để sản xuất có thể vào guồng nhanh nhất ngay trong ca đầu tiên của tuần mới không… Nói chung là cố gắng kiểm soát tất cả các vị trí mà mình quan tâm, ngày nghỉ nên càng những vị trí ít người làm việc càng không được lơ là và chú trọng kiểm tra kỹ lưỡng hơn.

      “Căn cứ vào phương án sản xuất ngày Chủ nhật, chúng tôi luôn dành sự ưu tiên để tập trung vào những việc quan trọng, mấu chốt. Chẳng hạn như chuyển giá lắp đặt, củng cố các vị trí sản xuất hay kiểm tra phương tiện vận tải (băng tải, tàu điện) để đảm bảo thông tải tốt trong ngày khởi đầu một tuần mới, cho cả tuần sản xuất suôn sẻ. Nhất là vào ca 3 ngày Chủ nhật, việc kiểm soát khí mỏ, kiểm soát các vị trí áp lực mỏ để đảm bảo những điều kiện tốt nhất cho sản xuất ngay từ đầu tuần được chúng tôi đặc biệt quan tâm” - Phó Phòng Lê Viết Cương nhấn mạnh.   

      Nơi ấy bình yên

      Nếu cho em yêu lại một lần

      Thì em vẫn yêu anh - người thợ mỏ

      Yêu những ngọn đèn lò

      Yêu ngõ phố thợ thân thương…

      Những câu thơ gợi về tình yêu người thợ mỏ, hậu phương của những người thợ lò cứ thôi thúc chúng tôi đến nhanh hơn với những tổ ấm đầy yêu thương và bình yên sau rất nhiều những cảm nhận và lắng đọng khi chia tay những người thợ lò nơi mức - 35 vào ngày Chủ nhật ấy.

      Tiếng cười ở phòng trọ hạnh phúc

      Sáng Chủ nhật, Thằng Móc Phúc - Vợ của thợ đào lò Nịnh A Sềnh đã dậy sớm đi chợ, chuẩn bị thức ăn cho cả gia đình. Căn phòng hai vợ chồng thuê trọ nằm trong một con ngõ đối diện Chợ Cẩm Đông, TP. Cẩm Phả nên việc đi chợ không tốn thời gian của Phúc là bao. Hôm nay, Sềnh được nghỉ làm nên cũng phụ vợ dọn dẹp nhà cửa, cho 2 con là Phương Thảo, Thanh Tùng ngủ dậy, ăn uống, chơi đùa.

      “Thỉnh thoảng vào Chủ nhật mình có đi làm. Nếu được nghỉ thì mình hay đưa vợ con đi chơi quanh đây, có thể ra bãi biển bên Vân Đồn hoặc bãi tắm Lương Ngọc ở Km6” - Sềnh tươi cười. Đã 6 năm gắn bó với nghề đào lò, Sềnh được đánh giá là người chăm chỉ, chịu thương chịu khó. Đồng lương mỗi tháng của Sềnh phải gánh nhiều mối lo: Đó là cha mẹ ở quê, là người em trai còn đang đi học, tiền trọ, tiền ăn của người vợ trẻ chưa có công việc và hai đứa con thơ. Một câu chuyện về gia đình Sềnh - Phúc mà tôi nghe được, chính là vào ngày Phúc trở dạ, người đưa Phúc đi đăng ký sinh tại bệnh viện chính là chị Nhi - Trưởng ban Nữ công Công đoàn bộ phận Phân xưởng Đào lò 1, trong khi đó, Sềnh vẫn đang trong ca sản xuất. Ước mơ xây một ngôi nhà riêng với 4 “trái tim vàng” cũng chính là động lực để Sềnh cố gắng mỗi ngày, biến ước mơ thành hiện thực.

      Dẫu có những khó khăn cơm - gạo vẫn bủa vây đôi vợ chồng trẻ, nhưng trong căn phòng trọ nhỏ ấy vẫn không ngớt những tiếng cười vui. Bé Thanh Tùng ngồi trong lòng ba, ê a không ngừng. Còn Phương Thảo nhón tay với những chiếc kẹo xinh xắn đưa cho mẹ. Đó có lẽ là những món quà vô giá trong ngày Chủ nhật của Sềnh, để ngày mai, anh lại yên tâm vào ca vì những tiếng cười thân thương đang đón chờ anh sau mỗi ngày trở ra từ lòng đất. Nhìn gia đình thợ lò trẻ đầm ấm, hạnh phúc, Chủ tịch Công đoàn Công ty - Vũ Thị Hằng, Trưởng ban Nữ công - Nguyễn Thị Huế cùng những người đồng hành với chúng tôi Chủ nhật hôm ấy không giấu nổi sự xúc động, chung vui với tổ ấm bé nhỏ hạnh phúc này.

      Quây quần bên bữa cơm gia đình

      Vì đặc thù công việc của thợ lò đi làm ca kíp nên vào những ngày Chủ nhật không phải đi làm chính là khoảng thời gian đầy ý nghĩa, gắn kết các thành viên trong gia đình thợ lò Phan Văn Hùng, Phân xưởng Khai thác 11. 

      Vui nhất vào ngày nghỉ cuối tuần này không chỉ có Hùng mà còn là vợ và các con anh bởi cả gia đình sẽ được quây quần bên mâm cơm đầm ấm. Và trong bữa ăn ấy sẽ là đủ thứ chuyện, nhất là hai cậu con trai cứ ríu rít, nhõng nhẽo đòi bố mẹ cưng nịnh. “Ngày thường nhiều khi có người này lại vắng người kia, còn ngày Chủ nhật gia đình em đông đủ nên bao giờ em cũng đi chợ sớm, mua nhiều món để bữa ăn tươi tươi hơn” - Nguyễn Thị Giang, vợ của Hùng phấn khởi khoe.

      Ngày Chủ nhật nào mà “nổi hứng”, cả gia đình Hùng - Giang còn đưa các con đi xa xa chút để tắm biển, đi siêu thị cho các con vào khu vui chơi, nhà bóng… Cùng đi bên nhau, chăm chút cho nhau, cùng cười vui - dường như khiến mọi mệt mỏi, nhọc nhằn của cuộc sống tan biến, thay vào đó là những tình cảm thiêng liêng gắn kết gia đình ngày càng thêm được bồi đắp. “Dù ở nhà hay đi chơi cùng gia đình thì chiều Chủ nhật em cũng không thể bỏ lỡ “khoảng trời riêng” của mình là ra sân đá bóng để nâng cao sức khoẻ, rèn luyện để ngay từ ca làm việc đầu tiên của tuần mới phải hoàn thành tốt nhất nhiệm vụ được giao” - Hùng nói (cười).

      Nhìn căn nhà khang trang mà theo như các anh, các chị ở Công ty đi cùng chúng tôi chia sẻ là một tay đôi vợ chồng thợ lò trẻ chăm chỉ tích luỹ xây dựng được khiến ai trong đoàn hôm ấy cũng vui lây. Lúc chào ra về mà ai nấy đều bịn rịn, đọng lại mãi là những nụ cười tươi và những cái nắm tay nhau thật chặt. 

      “Cuộc sống nở hoa”

      Bước vào cửa nhà anh Phạm Gia Phước - thợ khai thác của Phân xưởng KT5, tôi bị thu hút bởi một giàn phong lan xanh mát với rất nhiều loại hoa phong phú màu sắc. Anh Phước khoe ngay: “Đây là thú vui duy nhất của anh bây giờ đấy. Mỗi lần nhìn từng khóm cây ra hoa là thấy tinh thần phấn khởi và vui lắm. Chăm hoa lan không khó, chỉ cần biết đặc tính của hoa, bớt chút thời gian sáng sớm và chiều mát để tưới cây là được.

      Hôm nay Chủ nhật, anh vừa đi ca 3 về, thời gian còn lại sẽ dành cho gia đình và nghỉ ngơi tái tạo sức khỏe để sang tuần mới chuyển sang làm ca 2. Và tất nhiên là sẽ có thêm thời gian chăm chút cho thú vui của mình nữa”. Cùng lúc, vợ anh - chị Nguyễn Thị Thu Hoài cũng vừa về đến. Biết nhà có khách đến chơi, chị vui vẻ trò chuyện: “Hàng ngày chị đi chợ bán rau kiếm thêm thu nhập. Vì buôn bán nên chả có ngày nào là ngày nghỉ cả. Công việc của anh lại ca kíp nên ngày Chủ nhật có thời gian thì chủ yếu để anh nghỉ ngơi, gia đình sum vầy cùng nhau bên mâm cơm hoặc thỉnh thoảng cả nhà đi chơi, sang thăm nhà ông bà ngoại ở gần đây. Anh nhà chị hiền lành, chịu khó lắm. Đi làm đã chăm chỉ, nếu về nhà vợ chưa kịp cơm nước do bận việc chợ là anh xắn tay vào bếp ngay. Mà không chơi bời gì đâu em nhé, chỉ thích trồng hoa lan. Thú chơi này thì chị ủng hộ cả hai tay luôn vì lành mạnh mà cả nhà lại có hoa đẹp trang trí. Gia đình sống vui vẻ, mạnh khỏe, thu nhập của anh cũng ổn định, các con ngoan ngoãn là chị thấy hạnh phúc và không mong gì hơn”.

      Nhìn anh chị tươi cười cùng nhau nâng niu những khóm hoa lan đang khoe sắc, tôi biết, nơi đây, tổ ấm của anh chị thực sự là “cuộc sống nở hoa”.

      Kết thúc một ngày Chủ nhật với thợ lò Thống Nhất, chúng tôi đã có những trải nghiệm thật hào hứng và thú vị, được hiểu rõ hơn về công việc sản xuất trong “ngày đặc biệt” này và chứng kiến những giây phút thảnh thơi, hạnh phúc của thợ lò nơi tổ ấm. Điều để lại ấn tượng và nhiều cảm xúc trong mỗi chúng tôi sau một ngày trải nghiệm đó là một sự yên bình: yên bình trong sản xuất bởi thay bằng sự hối hả, nhộn nhịp ra than là sự lặng lẽ, cẩn trọng nhưng hiệu quả của từng bộ phận làm việc; yên bình bởi những tiếng cười, sự quan tâm mà mỗi gia đình thợ lò dành cho nhau trong ngày nghỉ cuối tuần. Sự yên bình đó sẽ theo bước chân thợ lò Thống Nhất vào ca, giúp họ thêm năng lượng cho một tuần làm việc mới với mong muốn tiếp tục đánh thức những dòng suối than cho đời…