TKV nhân rộng công nghệ cơ giới hóa hạng nhẹ trong khai thác than hầm lò

Tại Công ty CP Than Mông Dương - Vinacomin, việc đưa lò chợ CGH hạng nhẹ công suất 300.000 tấn than/năm vào khai thác từ năm 2020 đã giúp công ty giải quyết nhiều diện vỉa khó, địa chất phức tạp. Các chỉ tiêu cho thấy năng suất tăng ổn định, điều kiện làm việc cải thiện mạnh mẽ. Đây là lò chợ CGH hạng nhẹ đầu tiên của TKV.

5 năm vận hành lò chợ tại mỏ này cũng đã cho thấy tính chỉnh thể, đồng bộ và ổn định cao của hệ thống giàn chống trong quá trình làm việc. Ưu điểm nổi bật nhất của giàn tự hành loại nhẹ là phạm vi chống đỡ, che chắn lò chợ đạt 100% nên hệ số an toàn gần như tuyệt đối. Đặc biệt, nhờ tính ổn định cao, có khả năng thích ứng với điều kiện địa chất biến động, phức tạp, nên lò chợ cơ giới hóa siêu nhẹ khá phù hợp với những diện sản xuất trong Than Mông Dương. 

Từ hiệu quả của những mô hình lò chợ CGH hạng nhẹ đầu tiên, từ năm 2020 đến nay, các đơn vị khai thác than hầm lò trong TKV đã chủ động nghiên cứu, đưa hệ thống vào lắp đặt, vận hành.

Ngày 10/10/2025, tại khai trường +125, Công ty Than Nam Mẫu tổ chức khánh thành và gắn biển công trình CGH trong khai thác than lò chợ, một dấu mốc đặc biệt ý nghĩa trong hành trình chuyển đổi công nghệ của đơn vị. Lò chợ có công suất từ 250.000 - 300.000 tấn than/năm, bao gồm 80 giàn chống thủy lực đồng bộ, kết hợp máy khấu combai, máng cào, máy đập, cầu truyền tải, hệ thống điều khiển tự động cùng các thiết bị vận tải liên hợp. Toàn bộ dây chuyền được vận hành khép kín, cho phép khai thác liên tục, an toàn và hiệu quả.

Theo ông Lê Trí Thức, Quản đốc Phân xưởng KT6 - đơn vị đang quản lý, vận hành lò chợ CGH hạng nhẹ, việc đầu tư hệ thống cơ giới hóa đã giúp Than Nam Mẫu giảm từ 30 - 40% nhân lực trực tiếp, đồng thời nâng cao năng suất lao động lên 20 – 25 tấn/người/ca, gấp đôi so với lò chợ truyền thống. Không chỉ mang lại hiệu quả kinh tế cao, công trình còn góp phần cải thiện điều kiện làm việc, nâng cao mức độ an toàn, hướng tới mục tiêu hiện đại hóa sản xuất và phát triển bền vững của Công ty.

Công ty CP Than Núi Béo cũng vừa hoàn tất đầu tư và lắp đặt lò chợ CGH hạng nhẹ 40701, công suất 350.000 tấn/năm, sử dụng 78 giàn chống các loại, máy khấu, máng cào. Quá trình triển khai dự án, toàn bộ công tác đào lò, vận chuyển, lắp đặt, chạy thử được triển khai bài bản.

Ông Nguyễn Văn Định, Trưởng phòng Kỹ thuật - Công nghệ mỏ công ty cho biết: Công ty đã tích cực triển khai các công việc như: Đào lò khoanh vùng lò chợ, lắp đặt hệ thống thiết bị vận chuyển trong lò, lắp đặt và chạy thử tổ hợp khai thác lò chợ CGH trên mặt bằng, tổ chức vận chuyển và lắp đặt thiết bị trong lò. Đến ngày 30/10/2025, các công việc trên đã hoàn thiện và đưa lò chợ CGH hạng nhẹ 40701 vào sẵn sàng hoạt động đúng tiến độ đặt ra. 

Chỉ riêng giai đoạn 2020 - 2025, TKV đã có 7 dây chuyền CGH hạng nhẹ được đầu tư tại các mỏ Than Mông Dương, Hạ Long, Uông Bí, Dương Huy, Khe Chàm, Nam Mẫu, Núi Béo. Cuối năm 2025, thêm 1 dây chuyền tại Hòn Gai chuẩn bị đi vào hoạt động. Như vậy, tính đến hết năm 2025, TKV sẽ có tổng cộng 14 dây chuyền lò chợ CGH đồng bộ, với sản lượng dự kiến 4,5 triệu tấn, chiếm 16% tổng sản lượng than hầm lò.

Ông Nguyễn Minh Tuyên, Phó Trưởng ban Kỹ thuật - Công nghệ mỏ TKV cho biết thêm: Đối với 7 dây chuyền CGH hạng nhẹ, sơ bộ đã xác định được trữ lượng khai thác khoảng 9 triệu tấn, tại các đơn vị: Vàng Danh, Nam Mẫu, Mạo Khê, Uông Bí, Thống Nhất, Quang Hanh, Mông Dương. Đó là những con số thể hiện bước đi có tính đột phá, đặt nền móng cho mục tiêu giai đoạn 2026 - 2030 TKV đưa sản lượng than khai thác bằng CGH lên 25-30% tổng sản lượng than hầm lò.

Không giống các dây chuyền CGH hạng trung hoặc hạng nặng vốn yêu cầu vỉa dày, ổn định và trữ lượng lớn; CGH hạng nhẹ được thiết kế với kích thước và khối lượng thiết bị nhỏ hơn, linh hoạt hơn, phù hợp với các diện có trữ lượng từ 80.000 tấn trở lên, điều kiện địa chất trung bình, vỉa thoải đến nghiêng, không gian lắp đặt hạn chế. Lực chống của các hệ thống chống giữ này có thể đạt tới 3.900 kilonewton. Chính những đặc điểm này mở ra khả năng CGH tại những diện tưởng như khó áp dụng công nghệ lớn, qua đó tăng tỷ lệ CGH toàn Tập đoàn.

Một trong những hiệu quả quan trọng nhất của CGH hạng nhẹ là thay đổi căn bản điều kiện làm việc trong lò chợ. Các loại giàn chống đồng bộ có sức kháng tải cao, thân giàn ổn định, không gian làm việc rộng rãi. Các khâu chính như chống giữ, vận tải, khấu than… được thực hiện bằng thiết bị cơ giới, hạn chế tối đa lao động thủ công và tiếp xúc với các vị trí nguy hiểm.

Không chỉ năng suất tăng vọt, tỷ lệ thu hồi tài nguyên tại các lò chợ CGH đạt 85 - 98%, cao hơn nhiều so với công nghệ truyền thống. Đây là yếu tố đặc biệt quan trọng khi nguồn tài nguyên dễ khai thác đang dần cạn kiệt, các mỏ ngày càng xuống sâu và địa chất ngày càng phức tạp./.