Phát huy vai trò trụ cột của ngành Than

Nhiều năm qua, ngành Than, với nòng cốt là Tập đoàn Công nghiệp Than - Khoáng sản Việt Nam (TKV) đã đảm bảo cung ứng ổn định than cho nền kinh tế, đặc biệt là cho các nhà máy nhiệt điện. Sản lượng khai thác và tiêu thụ duy trì ở mức cao, bình quân trên 40 triệu tấn/năm, công tác điều hành linh hoạt, góp phần quan trọng vào ổn định hệ thống điện quốc gia. Trong những thời điểm nhu cầu điện tăng đột biến, vai trò của các đơn vị ngành Than càng được thể hiện rõ nét, nhất là khi các nguồn năng lượng tái tạo còn phụ thuộc nhiều vào yếu tố thời tiết. 

Tuy nhiên, bước vào giai đoạn phát triển mới, ngành Than đang đứng trước những thách thức không nhỏ. Trữ lượng than lộ thiên ngày càng giảm, điều kiện khai thác hầm lò xuống sâu, chi phí sản xuất tăng cao. Trong khi đó, áp lực từ xu hướng giảm phát thải khí nhà kính, cam kết đạt phát thải ròng bằng “0” vào năm 2050 buộc ngành Than phải thay đổi mạnh mẽ mô hình phát triển.

Nghị quyết 70 của Bộ Chính trị về bảo đảm an ninh năng lượng quốc gia đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2045 đã chỉ rõ, phát triển ngành năng lượng phải đi đôi với bảo đảm an ninh năng lượng quốc gia, phát triển bền vững và bảo vệ môi trường. Đối với ngành Than, điều này đồng nghĩa với việc không chỉ đảm bảo sản lượng cung ứng, mà còn phải triển khai thực hiện hiệu quả chiến lược phát triển ngành than trong bối cảnh mới; đẩy mạnh tái cấu trúc theo hướng hiện đại, hiệu quả và thân thiện hơn với môi trường.

Theo Nghị quyết, TKV cần đẩy mạnh khai thác than trong nước bảo đảm an toàn, hiệu quả và tiết kiệm tài nguyên; có cơ chế hợp lý và linh hoạt trong việc khai thác và nhập khẩu than để phục vụ nhu cầu trong nước; tăng cường cơ giới hóa, hiện đại hóa thiết bị sàng, tuyển và khai thác than; rà soát, đánh giá nhu cầu, xây dựng kế hoạch và tối ưu hóa các giải pháp cung cấp than ổn định cho sản xuất điện phù hợp với cơ chế thị trường; dự trữ than đáp ứng yêu cầu sản xuất, nhất là sản xuất điện.

Ông Nguyễn Huy Nam - Phó Tổng Giám đốc TKV, Giám đốc Trung tâm Điều hành sản xuất tại Quảng Ninh, nhận định: Thực tiễn cho thấy, ngành Than đã và đang chủ động chuyển mình. Nhiều mỏ hầm lò được đầu tư công nghệ hiện đại, cơ giới hóa đồng bộ, từng bước thay thế lao động thủ công. Các giải pháp tự động hóa, số hóa trong quản lý, điều hành sản xuất được triển khai mạnh mẽ, giúp nâng cao năng suất lao động và đảm bảo an toàn. Việc ứng dụng khoa học công nghệ không chỉ là yêu cầu cấp thiết, mà còn là chìa khóa để ngành Than vượt qua giới hạn về tài nguyên và điều kiện khai thác ngày càng khắc nghiệt.

Song song với đó, công tác bảo vệ môi trường được đặt lên hàng đầu. Từ hoàn nguyên bãi thải, xử lý nước thải mỏ, đến trồng cây phủ xanh, ngành Than đang nỗ lực giảm thiểu tác động tiêu cực đến hệ sinh thái. Màu xanh ngày càng được nhân rộng thêm trên các khai trường, trong mỗi nhà máy là minh chứng rõ nét cho quyết tâm phát triển bền vững. 

Một điểm đáng chú ý khác là sự linh hoạt trong điều hành thị trường. Trong bối cảnh nguồn cung than trong nước có hạn, ngành Than đã chủ động đẩy mạnh nhập khẩu để pha trộn, đáp ứng yêu cầu chất lượng và sản lượng cho các nhà máy điện. Hoạt động logistics, cảng biển, kho vận được đầu tư đồng bộ, đảm bảo chuỗi cung ứng than không bị đứt gãy.

Tuy vậy, để giữ vững vai trò trụ cột, ngành Than cần tiếp tục thực hiện đồng bộ nhiều giải pháp. "Tập đoàn đang tiếp tục đầu tư đổi mới công nghệ, phát triển các dự án khai thác hầm lò quy mô lớn, hiện đại; chú trọng đào tạo nguồn nhân lực chất lượng cao, đặc biệt là đội ngũ công nhân kỹ thuật có khả năng làm chủ công nghệ mới" - ông Nguyễn Huy Nam cho biết thêm. 

Đồng thời, ngành Than cần đẩy mạnh hợp tác quốc tế, tiếp cận các mô hình khai thác tiên tiến, công nghệ giảm phát thải, hướng tới sản xuất "sạch” hơn. Việc tham gia sâu hơn vào chuỗi cung ứng năng lượng toàn cầu cũng sẽ mở ra những cơ hội mới, giúp nâng cao vị thế của ngành Than Việt Nam. 

Khi năng lượng tái tạo chưa thể thay thế hoàn toàn, than vẫn sẽ là trụ cột quan trọng. Nhưng đó phải là một ngành Than hiện đại, an toàn, xanh hơn và có khả năng thích ứng cao. Với truyền thống “Kỷ luật và Đồng tâm”, cùng quyết tâm đổi mới, ngành Than hoàn toàn có cơ sở để tiếp tục khẳng định vai trò trụ cột - không chỉ trong hiện tại, mà cả trong tương lai phát triển bền vững của đất nước./.

Link bài viết: https://baoquangninh.vn/giu-vung-vai-tro-tru-cot-cua-nganh-than-3400798.html