Tiếng than rơi trong mỗi giấc mơ về

      NSND Quang Thọ sinh năm 1948 trong một gia đình có đông anh em ở Hạ Long, Quảng Ninh. Năm ông lên bốn tuổi, cả gia đình chuyển đến sống tại thành phố Cẩm Phả. Vừa học hết lớp 8 (hệ 10 năm), gia đình khuyên ông nghỉ học để đi làm, đỡ đần bố mẹ nuôi các em. Là con cả, ông nghe lời người lớn, tạm gác việc học, khai tăng tuổi để xin việc tại Mỏ than Cọc Sáu.

      Những năm tháng làm việc tại các mỏ than ở Quảng Ninh là khoảng thời gian tài năng ca hát của ông được chắp cánh. Ông trở thành hạt giống của phong trào văn nghệ vùng mỏ. Tiếng hát của ông cất cao trong những căn hầm tối, giữa màn đêm, dưới làn mưa bom bão đạn. Nhiều hôm, ở dưới lò, khán giả của ông chỉ vẻn vẹn hai, ba người công nhân. Những ngày bom Mỹ đánh phá miền Bắc, công nhân không được thắp điện, băng chuyền ngừng hoạt động, thợ mỏ vẫn phải dùng cuốc, xẻng khai thác, đảm bảo tiến độ. Trong đêm tối, ông thức trắng, say sưa hát, làm vơi đi những nhọc nhằn của họ.

      Vùng mỏ thời chiến nhiều khó khăn, thiếu thốn. Trong tâm trí ông, kỷ niệm những tháng ngày ấy thô mộc nhưng óng ả, tựa như những quặng than của mảnh đất này. "Dù đi đâu, về đâu, tôi luôn nhớ về Cẩm Phả. Đó là nơi tôi khôn lớn, trưởng thành với đầy ắp kỷ niệm", NSND Quang Thọ nói. Trải nghiệm chân thật giúp ông thể hiện thành công nhiều ca khúc về đề tài người thợ mỏ, trong đó nổi bật là tác phẩm “Tôi là người thợ lò”. Ông kể năm 1964, khi ông đang biểu diễn, hai chiếc máy bay của địch bị bắn hạ, dạt vào đảo Bái Tử Long. Đúng dịp này, Hội Nhạc sĩ Việt Nam có chuyến thực tế về Quảng Ninh. Nhạc sĩ Phạm Tuyên đã sáng tác ca khúc “Những ngôi sao ca đêm” - bản tình ca thơ mộng về đất mỏ. Đến nay, đây vẫn là một trong những ca khúc yêu thích của NSND Quang Thọ.

      Nắng, gió, bụi than đất mỏ tôi luyện giọng ca, con người Quang Thọ. Từ hầm lò, tiếng hát ông bay đến chiến trường. Đầu năm 1971, khi đang là công nhân bậc bốn, ông rời Quảng Ninh, đi theo bước chân của những đoàn quân "xẻ dọc Trường Sơn đi cứu nước". Ông khoác ba lô trên vai, gia nhập đoàn văn nghệ xung kích vùng mỏ. Vác đàn guitar trên vai, ông đi dọc chiến trường, biểu diễn phục vụ cán bộ chiến sĩ đóng quân ở miền Nam, Lào và Campuchia. Mưa bom, bão đạn càng rèn giũa thêm tinh thần, ý chí của giọng ca đất mỏ.

      Sau hai năm hoạt động văn nghệ tích cực, ông được cử đi đào tạo tại Trường Âm nhạc Việt Nam (nay là Học viện Âm nhạc Quốc gia). Sau khi tốt nghiệp, ông trở thành nghệ sĩ đơn ca của Nhà hát Ca múa Nhạc Việt Nam. Với kinh nghiệm thực tiễn và năng khiếu thanh nhạc, năm 1987, ông trở thành giảng viên khoa Thanh nhạc của Nhạc viện Hà Nội, đồng thời đảm nhiệm chức trưởng khoa từ năm 2000 đến năm 2008.

      Không chỉ ghi dấu với nền tân nhạc hiện đại trong nước, ông còn khẳng định tài năng trên nhiều sân khấu nước ngoài, đoạt một số giải thưởng quốc tế ở Đức, Mông Cổ - những nước có nền opera phát triển. Ở tuổi 53, ông được Nhà nước phong tặng danh hiệu Nghệ sĩ Nhân dân cao quý. Tên tuổi của ông gắn bó với hàng loạt tác phẩm kinh điển như “Sông Lô” - Văn Cao, “Hướng về Hà Nội” - Hoàng Dương, “Ta tự hào đi lên ôi Việt Nam” - Chu Minh, “Hà Nội niềm tin và hy vọng” - Phan Nhân, “Tôi là người thợ lò” - Hoàng Vân...

      Hơn cả những danh hiệu, điều NSND Quang Thọ tâm đắc trong cuộc đời làm nghệ thuật là sự nghiệp "trồng người". Giảng dạy hàng trăm học sinh, ông quan niệm mỗi giọng hát là một màu sắc. Với vai trò nâng đỡ, định hướng, ông luôn khuyến khích mỗi người phát triển cá tính. Học trò của ông vì thế có người thâm trầm như Đăng Dương, "quái" như Tùng Dương, dịu dàng như Khánh Linh.

      Giờ đây, ở tuổi 70 qua nửa thế kỷ gắn bó với âm nhạc, ông vẫn giữ được vẻ ngoài trẻ trung, tinh thần dẻo dai, giọng nam trung của ông vẫn vang, dày, khỏe khoắn. “Sau hơn nửa thế kỷ cống hiến cho đời, bắt đầu đi lên từ vùng mỏ, đại diện cho tiếng hát giai cấp công nhân lao động, tôi vẫn bồi hồi xúc động như thuở đầu tiên hát với thợ lò. Tôi vẫn thường mơ những giấc mơ dài. Trong những giấc mơ ấy, đều nghe có tiếng than rơi… Với tôi, đó là cả một sự tự hào!” - NSND Quang Thọ chia sẻ./.