Hậu phương của những người thợ lò

Chiều muộn ở mảnh đất than - điện Cẩm Phả, khi ánh nắng cuối ngày vừa tắt, căn nhà của gia đình thợ lò Lương Ngọc Khánh lại sáng đèn. Anh Khánh, công nhân Phân xưởng Khai thác 7, Công ty Than Hạ Long đã có 19 năm gắn bó với nghề thợ lò. Đó là 19 năm quen với bóng tối của lòng đất, với tiếng máy khoan rền vang trong vỉa than, với những ca sản xuất nối tiếp nhau không theo nhịp sinh hoạt thông thường của đời sống.

Lương Ngọc Khánh người Phú Thọ. Gần 20 năm trước, anh và vợ - chị Nguyễn Thị Xuyến gặp nhau ở Bát Tràng (Hà Nội), khi cùng làm việc trong một cơ sở sản xuất. Những ngày ấy, cuộc sống của đôi vợ chồng trẻ gói gọn trong căn phòng trọ chật hẹp, đồng lương đủ trang trải sinh hoạt tối thiểu. Lúc đó, vợ chồng anh chỉ nghĩ làm sao có việc làm ổn định, thu nhập khá hơn để lo cho tương lai.

Anh Khánh quyết định rẽ hướng về Quảng Ninh làm thợ lò, chấp nhận thử thách ở môi trường làm việc cường độ cao; yêu cầu kỷ luật và an toàn nghiêm ngặt. Nhưng đổi lại là cơ hội thu nhập ổn định, là con đường rõ ràng hơn cho những người muốn bứt khỏi vòng luẩn quẩn của khó khăn. 

Năm đầu ở Quảng Ninh, họ vẫn ở nhà thuê. Anh Khánh bắt đầu làm quen với nhịp lao động ca 1, 2, 3. Có tuần anh làm ca đêm liên tiếp, sáng về khi con ngõ nhỏ còn chìm trong sương. Thấu hiểu những vất vả của chồng, chị Xuyến càng tự nhủ phải giữ cho mái nhà yên ổn.

"Bữa cơm luôn được tôi chuẩn bị chu đáo. Có hôm anh Khánh về muộn, tôi vẫn chờ để hâm nóng lại thức ăn. Tôi thuộc từng thói quen sinh hoạt của chồng, sau ca đêm cần ngủ sâu, sau ca dài cần ăn đủ chất, đặc biệt là luôn tạo cảm giác thoải mái, vui vẻ khi chồng trở về nhà. Với tôi, chăm sóc chồng không phải là nghĩa vụ, mà là cách để thể hiện tình yêu thương, cách để bảo vệ chính tương lai của gia đình mình" - chị Xuyến chia sẻ.  

Thời gian trôi đi cùng những mét lò được đào sâu hơn, thu nhập từ nghề thợ lò cũng dần đem lại cho anh Khánh cuộc sống ổn định. Hai con của anh lớn lên trong nhịp sống công nghiệp Vùng mỏ. Con trai cả nay đã đi làm. Con út đang học năm cuối phổ thông, chuẩn bị bước vào một ngưỡng cửa mới. Ngôi nhà thuê ngày nào giờ đã được thay bằng căn nhà riêng khang trang. Gia đình sắm được ô tô - một dấu mốc cho thấy những năm tháng nỗ lực không hề uổng phí.

Ở góc khác của Vùng mỏ Cẩm Phả, một gia đình thợ lò thuộc Công ty Than Quang Hanh cũng đi lên từ những ngày khó khăn tương tự. Anh Nguyễn Tuấn Anh vào nghề khi còn rất trẻ. Vợ anh, chị Nguyễn Thị Nhung, làm thợ may tại một doanh nghiệp trên địa bàn. Năm đầu lập nghiệp ở Quảng Ninh, căn phòng trọ nhỏ hẹp là nơi họ bắt đầu hành trình cuộc sống mới. Lương công nhân may không cao; lương thợ lò phụ việc cũng chỉ đủ sống. Mỗi tháng, họ lại ngồi tính toán chi tiêu tiền nhà, tiền điện nước, tiền học cho con... Khó khăn nhưng chị Nhung không để nỗi lo ấy trở thành áp lực cho chồng. 

Chị Nhung chia sẻ: Tôi nhận thêm việc để phụ chồng về kinh tế, dù công việc bận đến mấy cũng chăm lo nhà cửa gọn gàng, con cái ăn học đến nơi đến chốn để chồng yên tâm. Tôi luôn chăm lo bữa ăn, giấc ngủ cho chồng một cách tốt nhất mỗi khi anh về nhà. Bởi tôi hiểu, công việc của một thợ lò vô cùng cực nhọc và mỗi khi vào ca không được phép phân tâm. 

Qua năm tháng, gia đình thợ lò Nguyễn Tuấn Anh dần tích lũy được khoản tiết kiệm. Họ chuyển từ nhà trọ sang nhà riêng, con cái được học hành đầy đủ. Cuộc sống không còn quá chật vật như những ngày đầu. Nghề mỏ vẫn vậy, vẫn vất vả, thậm chí tiềm ẩn nhiều hiểm nguy, nhưng anh Tuấn Anh hiểu, nếu làm đúng quy trình, giữ tập trung cao độ thì sẽ an toàn. Trên hết, anh luôn yên tâm vì phía sau có vợ lo hết chuyện nhà.

Tại các đơn vị khai thác hầm lò thuộc Tập đoàn Công nghiệp Than - Khoáng sản Việt Nam (TKV), lực lượng thợ lò luôn được xác định là nòng cốt của sản xuất. Mỗi mét lò được đào, mỗi tấn than được khai thác đều gắn với mồ hôi và kỷ luật lao động nghiêm ngặt. Đằng sau những con số sản lượng ấy là hàng nghìn gia đình. Trong đó, nhiều người vợ đã rời quê hương, theo chồng về đất mỏ. Họ hiểu nghề của chồng có những ca làm xuyên lễ, xuyên Tết, có những ngày mưa bão vẫn phải đảm bảo sản xuất an toàn; hiểu rằng sự mệt mỏi sau giờ tan ca không chỉ là về thể chất, mà còn là áp lực tinh thần. Chính sự thấu hiểu ấy đã tạo nên một hậu phương bền vững cho những người thợ lò.

Khi gia đình ổn định, người thợ lò mới có thể toàn tâm, toàn ý cho công việc. Thực tế sản xuất cho thấy, công nhân có đời sống gia đình ổn định thường duy trì năng suất tốt hơn, ý thức kỷ luật cao hơn và gắn bó lâu dài hơn với doanh nghiệp. Nhận thức rõ điều đó, các đơn vị ngành Than nhiều năm qua không chỉ quan tâm cải thiện điều kiện làm việc, tiền lương, mà còn chú trọng chăm lo đời sống gia đình người lao động; hỗ trợ nhà ở, tổ chức tham quan, nghỉ dưỡng, thăm hỏi khi ốm đau, tuyên dương con em học giỏi, tạo điều kiện để người lao động an cư, lạc nghiệp. Đó không đơn thuần là phúc lợi, mà còn là chiến lược nhân văn nhằm giữ chân lao động, xây dựng nguồn nhân lực bền vững cho ngành khai thác hầm lò./.